Τι είναι η α-τρυπτασαιμία;
Η α-τρυπτασαιμία ένα γενετικό χαρακτηριστικό, που κληρονομείται με αυτοσωμικό επικρατή τρόπο, και οφείλεται στον αυξημένο αριθμό αντιγράφων του γονιδίου TPSAB1, το οποίο κωδικοποιεί την α-τρυπτάση. Στην κατάσταση αυτή, οι ασθενείς παρουσιάζουν επίπεδα τρυπτάσης ορού υψηλότερα ή ίσα με 8ng/ml, και εκδηλώνουν ένα ευρύ φάσμα κλινικών συμπτωμάτων.
Τι είναι η τρυπτάση και πως επηρεάζεται από την α-τρυπτασαιμία;
Η τρυπτάση είναι μια πρωτεΐνη που εκκρίνεται από τα μαστοκύτταρα και τα βασεόφιλα. Στην ώριμη μορφή της, είναι μια ενζυμικά ενεργή τετραμερής πρωτεάση σερίνης που βρίσκεται αποθηκευμένη στα κοκκία των μαστοκυττάρων και συμμετέχει στην αλλεργική φλεγμονή.
Κατά τις αντιδράσεις άμεσης υπερευαισθησίας μεσολαβούμενες από IgE γίνεται αποκοκκίωση των μαστοκυττάρων, με αποτέλεσμα να απελευθερώνεται η τρυπτάση μαζί με άλλους μεσολαβητές που συμβάλλουν στα συμπτώματα των αλλεργικών αντιδράσεων τύπου Ι. Γι’ αυτό το λόγο, η τρυπτάση θεωρείται κατάλληλος βιοδείκτης για την διάγνωση της αναφυλαξίας.
Αντίθετα, στον ορό αίματος των υγιών ατόμων καθώς και στους ασθενείς με συστηματική μαστοκυττάρωση εντοπίζονται κυρίως μη ώριμη μορφή της τρυπτάσης, η προ-τρυπτάση.
Όταν εντοπίζονται διπλασιασμοί, τριπλασιασμοί ή και τετραπλασιασμοί του γονιδίου αυτού, φαίνεται πως εκκρίνεται περίσσεια προ-τρυπτάσης από τα μαστοκύτταρα και τα βασεόφιλα, ως αποτέλεσμα την αύξηση της βασικής τρυπτάσης ορού του ασθενούς, καθώς και άλλα συμπτώματα.
Συμπτώματα α-Τρυπτασαιμίας
Τα επίπεδα τρυπτάσης ορού και η σοβαρότητα των κλινικών συμπτωμάτων φαίνεται πως σχετίζονται με την γονιδιακή δόση του TPSAB1. Παρατηρείται ότι υψηλοτέρα επίπεδα τρυπτάσης και σοβαρότερα συμπτώματα παρουσιάζονται παρουσία αυξημένου αριθμού αντιγράφων του TPSAB1 που κωδικοποιούν την α-τρυπτάση.
Αν και υπάρχουν ασθενείς που μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί, τα πιο συχνά συμπτώματα που έχουν περιγραφεί συνοπτικά είναι τα εξής:
- Αυξημένη τρυπτάση ορού (>8ng/ml)
- Γαστρεντερικά συμπτώματα / Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου
- Δερματικά συμπτώματα (Κνίδωση, αγγειοοίδημα, ερυθρότητα)
- Αλλεργικές αντιδράσεις άμεσης υπερευαισθησίας σε υμενόπτερα
- Ανωμαλίες συνδετικού ιστού
- Δυσανεξία σε τρόφιμα
Επιπλέον, τα αυξημένα αντίγραφα του γονιδίου TPSAB1 έχουν συσχετισθεί με αναφυλαξία σε άτομα με συστηματική μαστοκυττάρωση αλλά και με σοβαρή ιδιοπαθή αναφυλαξία.
Παρ’όλα αυτά, πιθανολογείται ότι η α-τρυπτασαιμία τροποποιεί την έκφραση πολυπαραγοντικών αλλεργικών ασθενειών παρά προκαλεί άμεσα συγκεκριμένους παθολογικούς φαινοτύπους
Διαδικασία εξέτασης
Η διάγνωση της α-τρυπτασαιμίας γίνεται με γονιδιακό έλεγχο, επομένως το μόνο που απαιτείται από τον ασθενή είναι μια απλή αιμοληψία.
Πιο συγκεκριμένα, ελέγχεται ο αριθμός των αλληλουχιών που κωδικοποιούν την α και β τρυπτάση στα γονίδια TPSAB1 και TPSB2, και έτσι προσδιορίζεται ο γονότυπος του ασθενούς. Παθολογικοί γονότυποι για διάγνωση της α-Τρυπτασαιμίας θεωρούνται όταν ο αριθμός αντιγράφων του γονιδίου TPSAB1 είναι ίσος του 2 με συνύπαρξη άνω των 3 αντιγράφων για το γονίδιο TPSB2 και άνω των 3 αντιγράφων του γονιδίου TPSAB1.
Εξαιτίας της πολυπλοκότητας της γονιδιακής δομής, η πλέον κατάλληλη μέθοδος για τη διάγνωση της α-τρυπτασαιμίας θεωρείται η digital PCR (dPCR), η οποία διατίθεται στο εργαστήριο μας, και επιτρέπει την απόλυτη ποσοτικοποίηση νουκλεικών οξέων.